Belasting betalen doen we liever niet. Toch moeten we dat, dus dan kun je maar beter weten hoe het werkt. Er zijn allerlei vormen van belastingen, hier gaat het over de inkomstenbelasting. En dan nog specifiek over box 3 van de inkomstenbelasting. In box 3 valt je vermogen. Veel mensen vinden het nogal flauw dat je nog eens belasting moet betalen over vermogen dat je hebt opgebouwd doordat je niet al je inkomsten hebt uitgegeven. Over die inkomsten had je immers ook al belasting betaald. Meestal in box 1. Maar goed, niets is zeker 'but death and taxes'. Niets aan te doen dus.
De belasting die je betaalt in box 3 heet 'vermogensrendementsheffing'. Een prachtig woord voor Scrabble, maar dat terzijde. Het gaat dus om belastingheffing op het rendement over je vermogen. Vroeger heette het simpelweg vermogensbelasting. Toen was het nog een hele klus om dat te bereken: je moest alle ontvangen rente- en dividendbedragen bij elkaar optellen in je belastingaangifte. Tot een bepaald bedrag (uit m'n hoofd zeg ik fl 1000 per persoon) was dat vrijgesteld, over het meerdere betaalde je inkomstenbelasting. Progressief - dus hoe hoger je inkomen, hoe hoger de belasting over je vermogen.
Tegenwoordig gaat het eenvoudiger. Het is voor de fiscus nu niet meer interessant welk rendement je op je vermogen hebt ontvangen. Ze gaan nu uit van een fictief rendement: ongeacht hoeveel rente, dividend, of andere inkomsten je hebt gekregen - de fiscus gaat uit van een rendement van 4%. Dat pakt leuk uit als je in werkelijkheid 6% rendement had, en minder leuk als de rente op jouw spaarrekening niet meer was dan bijvoorbeeld 3%.
Dat fictieve rendement van 4% wordt berekend over het vermogen: bezittingen minus schulden. Nou, niet helemaal. De schulden mogen alleen van de bezittingen worden afgetrokken voor zover ze een bepaalde drempel overschrijden. In 2009 bedraagt die drempel € 2.900 per persoon. Heeft iemand een schuld van € 10.000, dan mag er € 7.100 in mindering gebracht worden op de waarde van de bezittingen.
Die berekening van bezittingen minus schulden moet gemaakt worden voor de stand van zaken op 1 januari en op 31 december. Die twee bedragen worden bij elkaar opgeteld en door twee gedeeld: het gemiddelde wordt berekend.
Moet je dan belasting betalen over iedere euro spaargeld die je hebt? Nee, de kleine spaarders worden ontzien. Een bedrag van € 20.3661 (2009) is vrijgesteld van heffing in box 3. Er zijn nog wat meer vrijstellingen, zoals een extra vrijstelling per minderjarig kind.
Dusssss gemiddeld vermogen min heffingvrij vermogen x 4% is het fictieve rendement waarover belasting geheven wordt. Die belasting is een vast tarief van 30%. Per saldo betaal je dus 1,2% belasting over het vermogen boven de vrijstelling. Dat was dan de basis van de vermogensrendementsheffing!